Veelgestelde vragen

Documentatie

• Is er informatie in boek/brochure/CD vorm over de webrichtlijnen?

  Bij 'Aan de slag' zijn handvatten te vinden om met de webrichtlijnen aan de slag te gaan. Daarnaast in in 2011 Het Geheim van de Overheidswebsite uitgebracht, een handboek voor internetcommunicatie dat de webrichtlijnen gebruikt als uitgangspunt.

  Naar boven

Over het project webrichtlijnen

• Heb ik als niet-overheidsinstelling ook iets aan de webrichtlijnen?

  Ja. De webrichtlijnen bieden een grote meerwaarde voor elke site, zowel tijdens de pre-productiefase als tijdens de productie- en post-productiefase. Ze vormen een leidraad om kwalitatief duurzame en toegankelijke websites te bouwen en de uitwisselbaarheid van informatie te vereenvoudigen. Bovendien zijn websites die voldoen aan de webrichtlijnen (zelfs multimedia) ook in zoekmachines beter vindbaar, doorzoekbaar en archiveerbaar. Verder besparen websites die aan de webrichtlijnen voldoen in veel gevallen op kosten voor bouw, beheer en onderhoud, blijven ze langer online bij calamiteiten en bereiken ze meer mensen en modaliteiten (computer, pda en mobiele telefoon).

  Naar boven

• Wie heeft deze richtlijnen opgesteld? Wie beheert ze?

  De handleiding is ontwikkeld in het kader van het programma 'Andere Overheid'. Een van doelen van het programma is het vergroten van de transparantie van de overheid op internet. In opdracht van Advies Overheid.nl hebben Cinnamon Interactive en TNO Telecom de Webrichtlijnen ontwikkeld, met bijdragen van de afdeling Digitale Media van het ministerie van VWS, het programmabureau OSOSS en een aantal webspecialisten. Ze worden beheerd door de opvolger van advies.overheid.nl, te weten overheidheeftantwoord.nl.

  Naar boven

• Welke voordelen heb ik als ik deze richtlijnen gebruik?

  De webrichtlijnen vormen een duidelijke leidraad voor aanbesteding en controle. Daarnaast bieden ze tal van voordelen ten aanzien van ontwikkeling van websites. Naast het toegankelijk maken van de webcontent voor alle bezoekers, zijn er voordelen als lagere kosten, snelheid, betere vindbaarheid door zoekmachines, en klaar voor de toekomst (o.a. mobiele toepassingen). Lees ook voordelen van de webrichtlijnen.

  Naar boven

• Waarom zijn deze richtlijnen nodig? Waarom zijn ze belangrijk?

  De webrichtlijnen zijn ontwikkeld om de toegankelijkheid, duurzaamheid, uitwisselbaarheid en vindbaarheid van webcontent te vergroten. Deze zijn geschikt voor zowel (overheids)instellingen als bedrijven.

  Naar boven

• Voor wie zijn de webrichtlijnen geschreven?

  De webrichtlijnen zijn geschreven voor opdrachtgevers, programmamanagers, projectleiders, (web)adviseurs, webmasters, webredacteuren en webontwikkelaars die een toegankelijke en hoogwaardige website willen realiseren.

  Naar boven

Praktijk voor een opdrachtgever

• Zijn er voorbeelden van websites die aan de webrichtlijnen voldoen?

  Op de website van Stichting Waarmerk drempelvrij.nl is een overzicht van websites die zijn getoetst conform het normdocument Webrichtlijnen en in orde bevonden beschikbaar. Er zijn weliswaar meer websites die waarschijnlijk aan de Webrichtlijnen voldoen, maar dat wordt niet aan de hand van een (onafhankelijk) onderzoek onderbouwd.

  Naar boven

• Volgens het webbedrijf dat onze site heeft gemaakt is het helemaal niet nodig dat een site aan de webrichtlijnen voldoet. Bovendien zou het veel duurder zijn om te maken. Klopt dat?

  Het is aan een opdrachtgever, en niet aan een opdrachtnemer, om te bepalen aan welke eisen een website moet voldoen. Voor de rijksoverheid is in 2006 in een ministerraadsbesluit vastgelegd dat nieuwe websites aan de webrichtlijnen moeten voldoen. De hoofdreden voor dit besluit is dat niemand buitengesloten mag worden van toegang tot de informatie en diensten die de overheid via internet beschikbaar stelt.

  Webontwikkelaars die claimen dat het veel duurder is om een website te ontwikkelen, die aan de webrichtlijnen voldoet, hebben waarschijnlijk gelijk. Hun claim is echter gebaseerd op de eigen ervaring en geldt zeker niet voor álle websitebouwers. Redenen voor het onvermogen om effectief en efficiënt te werken volgens een kwaliteitsmodel kan de software zijn waarmee wordt gewerkt, een tekort aan vakkennis en/of gebrek aan ervaring.

  Door op een doelgerichte en gestructureerde manier te werk te gaan, hoeft een toegankelijke en duurzame en breed bruikbare website niet meer te kosten dan een ontoegankelijke en beperkt bruikbare. Vaak zijn dergelijke sites ook nog eens erg complex, wat het onderhoud ervan tot een moeizame - en dus dure - aangelegenheid maakt.

  Webbedrijven die geen praktische ervaring hebben met de webrichtlijnen, zullen tijd nodig hebben om zich in de materie te verdiepen. Bovendien hebben ze vaak geïnvesteerd in werkwijzen en programmatuur die niet zonder meer bruikbaar zijn zonder aanpassingen. Vraag is of de kosten van aanpassing doorberekend worden aan de eerste 'klant', of dat het wordt gezien als een investering in de verdere professionalisering van het webbedrijf. In het laatste geval leert de ervaring dat de meerkosten niet significant zullen zijn en eenvoudig kunnen worden terugverdiend in het beheer.

  Naar boven

• Welke prioriteit heeft aanpassing van mijn website aan de webrichtlijnen?

  Met een aantal eenvoudige ingrepen kan de toegankelijkheid van de meeste websites al op een hoger plan worden gebracht. Het meest geschikte moment om over te stappen op een website die volgens de webrichtlijnen is opgezet, is als de bestaande site aan het eind van zijn levenscyclus zit. Doorgaans is dat drie tot vier jaar na de oplevering. Op die manier wordt voorkomen dat de investering in de 'oude' website onrendabel is.

  Naar boven

• Wat kan er eventueel fout gaan als ik aan de slag wil met de webrichtlijnen?

  Bij het realiseren van webprojecten ligt de grootste valkuil bij de invulling van het opdrachtgeverschap. En daarbij kunnen belangrijke zaken mis gaan:

  1. In de opdracht aan een webbouwer wordt onvoldoende duidelijk gemaakt aan welke eisen de site moet voldoen. En die eisen worden niet eenduidig genoeg geformuleerd.
  2. Er wordt in zee gegaan met een webbedrijf dat weliswaar zegt aan de webrichtlijnen te kunnen voldoen, maar over onvoldoende kennis van zaken beschikt om die belofte waar te maken.
  3. Tijdens de realisatie en na oplevering wordt niet gecontroleerd of het geleverde in overeenstemming is met de opdracht.
  4. In de webeditor die wordt gebruikt om informatie toe te voegen of te wijzigen (bijvoorbeeld een CMS), is blijvende conformiteit niet gewaarborgd; de webeditor fungeert niet als 'poortwachter' bij de invoer van nieuwe informatie.

  De webrichtlijnen zijn ontwikkeld met als doel het verbeteren van het opdrachtgeverschap.
  Bovenstaande valkuilen zijn als volgt te vermijden:

  1. Neem de punten die worden genoemd in het overzicht van richtlijnen op als eisen in de opdracht. Overheidsinstellingen kunnen de bijlage van het Besluit Bouwkwaliteit Rijksoverheidswebsites toevoegen aan het contract.
  2. Vraag om referenties; doe navraag bij de eigenaren van de websites die als referentie zijn opgegeven en controleer zelf of deze aan de webrichtlijnen voldoen.
  3. Controleer of het geleverde in overeenstemming is met de opdracht; voer toetsen uit of laat deze uitvoeren door een onafhankelijke derde partij (en dus niet door de webbouwer zelf!). Dat kan door gebruik te maken te maken van de webrichtlijnentoets (een automatische toets van ca. 40 procent van de eisen). U kunt ook een handmatige toets laten uitvoeren door een door de Stichting Drempelvrij.nl geaccrediteerde instantie. Dan hebt u bewijs dat de site toegankelijk is.
  4. Stel in de opdracht specifieke eisen aan de webeditor die word meegeleverd met het systeem.  
  Naar boven

• Wat kost het om een site aan de webrichtlijnen te laten voldoen?

  Dat is onder meer afhankelijk van het gebruikte CMS en de ervaring van de bouwer van de website. Dit kan per site verschillen. Veel webeigenaren besparen uiteindelijk op de kosten voor beheer en onderhoud. Toegankelijkheid en duurzaamheid leveren daarbij veel voordelen op.

  Naar boven

• Zijn de webrichtlijnen stabiel? Moet ik de site aanpassen als er nieuwe internet technologieën komen?

  De webrichtlijnen zijn gebaseerd op internationaal erkende standaarden voor duurzaamheid en toegankelijkheid van websites. Ze worden regelmatig bijgewerkt aan de hand van nieuwe ervaringen en inzichten, zodat ze optimaal bruikbaar zijn. Meer informatie over de toekomst van de webrichtlijnen.

  Naar boven

• Hoe kunnen bedrijven de webrichtlijnen opnemen in hun beleid?

  Het verdient de voorkeur om toegankelijkheid en duurzaamheid van uw website op het hoogste niveau vast te leggen in het beleid. Uit ervaring blijkt dat er dan bij aanbesteding, implementatie en beheer een groter draagvlak in de organisatie is.

  Naar boven

• Waar vind ik informatie over het goed aanbesteden van de Webrichtlijnen?

  Bekijk de tips en hulpmiddelen voor projectleiders.

  Naar boven

Praktijk voor een opdrachtnemer

• Kunnen sites werken zonder client-side script?

  Ja, dat kan. Dit is een van de technische vragen die worden uitgelegd in de toelichting bij de Webrichtlijnen. Zie bijvoorbeeld Client-side script en DOM voor meer informatie.

  Naar boven

• Kan ik voldoen aan de webrichtlijnen en toch nieuwe media gebruiken zoals video, blog, podcast etc?

  Ja, dat is meestal geen probleem. Er moet dan worden voldaan aan de W3C-richtlijnen die betrekking hebben op multimedia. Zo moet er bijvoorbeeld ondertiteling zijn en moet er ook een auditieve beschrijving/transcriptie zijn van de informatie in het beeld. Voor deze zaken zijn er veel eenvoudig werkende gratis instrumenten beschikbaar. Zie bijvoorbeeld ook W3C/drempelvrij.nl ijkpunt 1.3 en 1.4.

  Naar boven

• Welke niveaus zijn er, zijn er logo's die ik kan gebruiken?

  De webrichtlijnen bestaan uit een enkele set van 125 richtlijnen. U kun het Waarmerk drempelvrij.nl met drie sterren halen als uw website is getoetst door een keuringsinstantie. Ten aanzien van de W3C-standaarden voor toegankelijkheid, die integraal zijn overgenomen is het mogelijk om de toegankelijkheidsrichtlijnen objectief te laten testen. Dat kan door middel van het onafhankelijke Waarmerk drempelvrij.nl.

  Naar boven

• Welke instrumenten kan ik het beste gebruiken om een site te maken?

  Dat mag u natuurlijk helemaal zelf weten. Wel is het van belang dat u instrumenten gebruikt die toegankelijkheid ondersteunen. Bij het onderhoud en de verdere uitbreiding van websites met een zogenaamd content management systeem (CMS), valt soms op dat die toegankelijkheid niet of slechts gedeeltelijk wordt ondersteund. Neem daarom toegankelijkheid en duurzaamheid vanaf het begin op in de aanbesteding. Lees er meer over bij de tips voor projectleiders.

  Naar boven

Relaties met andere initiatieven

• Waarom is het Waarmerk drempelvrij.nl nodig om hoger te komen in de Overheid.nl Monitor?

  Bij het jaarlijkse Monitoronderzoek wordt ondermeer gecontroleerd of toegankelijkheidsverklaringen worden onderbouwd. Dat kan een eigen conformiteitsverklaring zijn (een SDoC), of een onderzoek dat onder accreditatie is uitgevoerd door een keuringsinstelling die is aangewezen door de stichting Waarmerk drempelvrij.nl. De rapportage waarop een eigen conformiteitsverklaring is gebaseerd dient te voldoen aan de eisen die zijn vastgelegd in het normdocument Webrichtlijnen. Ook de keuringsinstellingen gebruiken dit normdocument; er wordt dus gemeten met één maat.

  Tot dusverre is nog geen enkele eigen verklaring aangetroffen die werd onderbouwd aan de hand van een deugdelijke onderzoeksrapportage. Om die reden zijn voor onderdeel F2 uit de Overheid.nl Monitor alleen punten toegekend aan overheidsorganisaties die in bezit zijn van een drempelvrij.nl waarmerk, een logo met een groen mannetje.

  Naar boven

• Wat is de relatie met de Overheid.nl Monitor?

  De score voor de webrichtlijnen heeft gevolgen voor uw positie in de Overheid.nl Monitor. Meer informatie daarover wordt gegeven op de website Overheid.nl.

  Naar boven

• Welke rol speelt Overheidheeftantwoord.nl bij de totstandkoming van de richtlijnen?

  De webrichtlijnen zijn opgesteld door het ICTU-programma Advies Overheid.nl, dat in juli 2007 is gefuseerd tot het programma Overheid heeft Antwoord©. Dit programma is overgegaan in e-Overheid voor Burgers.

  Naar boven

• Maken de webrichtlijnen deel uit van een groter geheel (de ICT-architectuur van de overheid)?

  De webrichtlijnen vormen de basis voor de kwaliteit en duurzaamheid van informatie en diensten van de overheid op het internet.

  Naar boven

• Wat is de relatie tussen de webrichtlijnen en de Burgerservicecode?

  De Burgerservicecode is een gedragscode die is geschreven vanuit het perspectief van de burger. De code bevat 10 normen waaraan de digitale contacten moeten voldoen. Elke norm is tweezijdig geformuleerd: als een recht van de burger met een daarbij behorende plicht van de overheid. De burger kan daarop terugvallen als hij de overheid wil aanspreken op de kwaliteit van digitale contacten. De overheid kan de code gebruiken om haar digitale informatie, diensten en interactie op orde te brengen.

  Naar boven

• Werkt de overheid samen met W3C of met de stichting Waarmerk drempelvrij.nl en anderen?

  Bij de aanpassing van de webrichtlijnen naar aanleiding van het Besluit Kwaliteit Rijksoverheidswebsites is samengewerkt met het Waarmerk drempelvrij.nl en de stichting Accessibility (Lid van W3C). Het Waarmerk drempelvrij.nl is opgezet in samenwerking met de overheid.

  Naar boven

• Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen de webrichtlijnen en het Waarmerk drempelvrij.nl?

  Het Waarmerk drempelvrij.nl is een objectief en transparant instrument om te controleren of de gestelde doelen met betrekking tot de toegankelijkheid van een website ook daadwerkelijk worden gehaald en behouden. Dit gebeurt volgens strict onafhankelijke procedures door inspectie-instellingen die door de Raad van de Accreditatie worden gecontroleerd. De richtlijnen van het Waarmerk drempelvrij.nl maken integraal deel uit van de webrichtlijnen. Als een website voldoet aan de webrichtlijnen, kan daarom over het algemeen worden gesteld dat die ook voldoet aan de criteria van het Waarmerk drempelvrij.nl. Voor het logo van het Waarmerk moet echter nog wel een onafhankelijk onderzoek door een erkende inspectie-instelling worden uitgevoerd.

  Naar boven

• Wat is de relatie tussen deze richtlijnen en die van het W3C/WAI?

  Alle prioriteit 1 en 2 ijkpunten van versie 1 van de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 1.0) zijn geïntegreerd in de webrichtlijnen. De wijze van integratie wordt gedetailleerd beschreven in een normdocument. Naar aanleiding van het Besluit Kwaliteit Rijksoverheidswebsites zijn de W3C-eisen voor toegankelijkheid aan de webrichtlijnen toegevoegd. Die zijn opgenomen in richtlijn 2.9: Bouw een website volgens de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 1.0) van het W3C.

  Naar boven

Richtlijnen voor PDF

• Voldoet PDF aan de Webrichtlijnen?

  Documenten in het Portable Document Format kunnen aan de webrichtlijnen voldoen. De specificatie PDF/A-1a is een open standaard, waarbij de basale toegankelijkheid is gewaarborgd. Echter, de meeste PDF-documenten die op het internet te vinden zijn voldoen niet aan deze specificatie.

  Over PDF en open standaarden en over PDF en toegankelijkheid leven tal van vragen, zeker nu steeds meer nieuwe websites op de webrichtlijnen zijn gebaseerd. Màg PDF wel gebruikt worden als aan open standaarden moet worden voldaan? En zo ja, waaraan moeten dergelijke documenten dan voldoen? Hoe stel je dat vast? En hoe waarborg je de toegankelijkheid?

  De antwoorden op deze vragen zijn beschikbaar in een in 2007 verschenen notitie over de relatie tussen PDF en de Webrichtlijnen (PDF, 0,2MB).

  Naar boven

Toegankelijkheid

• Waarom is het niet nodig om aparte pagina’s te maken (tekstversie) voor mensen met een functiebeperking?

  Een tekstversie brengt extra kosten met zich mee en is vrijwel nooit nodig. Als pagina's voldoen aan de webrichtlijnen hebt u daaraan genoeg. Het is in de meeste gevallen mogelijk om via de style sheets output te leveren aan verschillende media zonder dat daarvoor aparte pagina's nodig zijn.

  Naar boven

• Hoeveel mensen bereik ik extra met deze richtlijnen?

  Aantallen mensen zijn moeilijk vast te stellen. Uit een aantal case studies blijkt dat de site beter bereikbaar wordt. Bij calamiteiten gaat een site bijvoorbeeld minder snel uit de lucht en blijft er zo lang mogelijk een hoge snelheid intact. Uit een andere case study voor het Waarmerk drempelvrij blijkt ook een toename van het aantal klanten.

  Naar boven

• Is er rekening gehouden met mensen met een kleurstoornis (kleurenblinden)?

  Er zijn drie ijkpunten over kleur (10.1, 10.2 en 10.3). Het is zinvol hier aanvullende informatie over in te winnen of het screendesign door experts te laten beoordelen. Dit kost meestal niet veel tijd. Bekijk ook de tips voor ontwerpers.

  Naar boven

• Hoe hebben deze richtlijnen invloed op het gebruiksgemak en de vormgeving van mijn site voor mensen met en zonder functiebeperking?

  De webrichtlijnen gaan over kwaliteit en toegankelijkheid. Dat heeft natuurlijk gevolgen voor de vormgeving en bruikbaarheid van een website. De richtlijnen beogen een verbetering van het gebruiksgemak. Ten aanzien van de vormgeving zijn er beperkingen, bijvoorbeeld doordat sommige combinaties van kleuren voor kleurenblinden niet of moeilijk te zien zijn, en dus niet gebruikt mogen worden. Dit maakt echter de website toegankelijker en bruikbaarder voor iedereen, inclusief mensen met een functiebeperking en senioren. Bekijk ook de handvatten voor ontwerpers.

  Naar boven

• Wat betekent duurzaamheid en toegankelijkheid van websites?

  Toegankelijkheid van diensten en informatie via internet wil zeggen dat er op voorhand geen (groepen) gebruikers worden uitgesloten. Het gaat dan om alle gebruikers, inclusief mensen met een functiebeperking en senioren. Web duurzaamheid wil zeggen dat webpagina's altijd uniek adresseerbaar en vindbaar zijn, ook als er later wijzigingen in de structuur van de site worden aangebracht. Maar het betekent ook dat pagina's nog steeds werken als er bijvoorbeeld een andere (nieuwere) versie van de browser beschikbaar is. Lees ook de voordelen van de webrichtlijnen.

  Naar boven

Toetsen

• Waarom toetst het toetsinstrument niet alle webrichtlijnen?

  Het is niet mogelijk om alle webrichtlijnen automatisch te toetsen. Zo kan een instrument bijvoorbeeld wel meten of een afbeelding een beschrijving heeft, maar kan deze niet zien of die beschrijving effectief is. Beschrijvingen van afbeeldingen zijn belangrijk voor mensen die bijvoorbeeld op hun telefoon afbeeldingen uit hebben staan of voor mensen die blind zijn. Dit moet dus aanvullend handmatig getoetst worden.

  Naar boven

• Hoe werkt het toetsinstrument van de webrichtlijnen?

  De Webrichtlijnen Quickscan is een geautomatiseerd instrument om te controleren of een webpagina voldoet aan een aantal van de webrichtlijnen. In de toets zijn alleen punten opgenomen, die betrouwbaar automatisch kunnen worden vastgesteld. Een goede score in de toets wil nog niet zeggen dat aan alle webrichtlijnen is voldaan; dat wordt immers niet gemeten. De score is slechts bruikbaar als indicatie. Om een volledig beeld te verkrijgen, is aanvullend handmatig onderzoek noodzakelijk.

  Naar boven

• Welke instrumenten zijn er beschikbaar om me te helpen toetsen?

  De Webrichtlijnen Quickscan op deze site kan ongeveer 38 procent van de webrichtlijnen automatisch onderzoeken. De rest moet handmatig worden onderzocht. Bekijk ook de algemene informatie over toetsen.

  Naar boven

• Welke manieren zijn er om mijn website te toetsen op de webrichtlijnen?

  Bekijk de algemene informatie over toetsen voor meer informatie.

  Naar boven

Wetten, regels en verplichtingen

• Moet een webapplicatie voldoen aan het Besluit Kwaliteit Rijksoverheidswebsites?

  Ja, indien een webapplicatie is voorzien van een gebruikersinterface gericht op het ontsluiten van de applicatie via internet met als primaire doel dat deze door mensen wordt gebruikt, valt de desbetreffende web user interface onder de definitie van een website. Hiervoor gelden de webrichtlijnen, zoals opgenomen in het Besluit Kwaliteit Rijksoverheidswebsites.

  Naar boven

• Wie is wettelijk verplicht om de webrichtlijnen toe te passen?

  Op basis van het Besluit Kwaliteit Rijksoverheidswebsites zijn organisaties die onderdeel zijn van de rijksoverheid vanaf 1 september 2006 verplicht ervoor te zorgen dat alle nieuwe websites voldoen aan de webrichtlijnen. Reeds bestaande overheidswebsites moeten uiterlijk 31 december 2010 aan de webrichtlijnen voldoen.

  Naar boven